شنبه, 2 تير 1397 - Saturday 23rd June 2018

قدمت زبان سنگسری فراتر از زبان فارسی میانه

نسخه مناسب چاپارسال به دوستان
قدمت زبان سنگسری فراتر از زبان فارسی میانه
زبان سنگسری اگر چه در تقسيم‌ بندی از زير مجموعه‌های زبان فارسی ‌نو است، اما قدمتی ديرينه‌ تر داشته و از مسير پهلوی اشكانی به دوره باستان و زبان اوستايی می ‌رسد.

به گزارش خبرنگار نیزوا، زبان سنگسری، زبانی مخصوص و عضوی از گروه زبان‌های سمنانی شاخه‌ شمال‌غربی، غربی و زبان‌های ایرانی است که خود شاخه‌ ای از زبان‌های هندوایرانی و آن نیز به‌ نوبه‌ خود شاخه ‌ای از زبان‌های هندواروپایی است. در برخی منابع زبان سنگسری مستقلاً عضوی از شاخهٔ شمال‌غربی زبان‌های ایرانی قرار گرفته است.

زبان شناسان تحول زبان فارسی را به سه مرحله‌ فارسی باستان، فارسی میانه و فارسی نو تقسیم می‌کنند. در این میان ارتباط فارسی میانه و فارسی نو و تحولی که در این فاصله پیش آمده آشکار است، اما دانشمندان معتقدند که فارسی باستان ارتباط مستقیمی با فارسی میانه نداشته است. زيرا در فارسی باستان و زبان اوستایی نام‌ها از نظر جنسیت «مرد و زن و حالت خنثی» دارای شناسه‌های خاصی می‌باشد و صرف افعال با توجه به آن، گونه‌های مختلف به خود می‌گیرد و حال آنکه در فارسی میانه هیچ اثری از آن نیست و باید در فاصله‌ی این دو دوره‌ تحول زبانی، زبان دیگری وجود میداشته که تا حدی از جهات مذکور با فارسی باستان مشابهت داشته باشد.

جالب آنکه این شباهت در زبان سنگسری وجود دارد و این بدان معناست که زبان سنگسری اگرچه در تقسيم‌بندی از زير مجموعه‌های زبان فارسی ‌نو است، اما قدمتی ديرينه‌ تر داشته و از مسير پهلوی اشكانی به دوره باستان و زبان اوستايی می ‌رسد. بخصوص حالات زن و مردی صرف فعل را حفظ کرده كه سنتی اوستايی است. مثلاً کلیه جانوران (چه نر چه ماده) از نظر دستور زبان سنگسری مؤنث به شمار آمده و فعل به صورت مؤنث برايشان صرف می‌شود. در مقابل کلیه موجودات غیر آنها از اشياء تا نباتات را مذکر می‌دانند. همچنين صرف فعل برای سوم شخص مفرد از نظر زن و مرد بودن فاعل متفاوت است.

به هر حال زبان سنگسری گرچه از نظر صرف افعال، وسعت فارسی باستان را ندارد اما مانند فارسی میانه کاملاً خالی از آنها نیست و به عبارت دیگر فاصله‌ موجود در بین زبان فارسی باستان و فارسی میانه را پر می‌نماید. یعنی از فارسی میانه و فارسي‌نو به مراتب کهنه ‌تر است.

در زبان سنگسری واژه‌های بسیاری وجود دارد که با واژه‌های اوستایی همانندند كه برای بسيار از زبان‌شنان بسيار جالب بوده است. از جمله :کَه‌س: کوچک / مَه‌س: بزرگ / مونگ: ماه / اِسِة: اکنون / هَپْ‌‌پو: آب(کودکانه) / تَه: مال تو / لوژِنگ: هواکش يا روزن / شَه‌تِه واش: نوعی گیاه سمی / اِسپِة: سگ / وَه‌رف : برف / دَه‌س: عدد ده / گوت: سراپرده، خیمه / اینو: پیر و ناتوان / وَه‌رك: گرگ / نِةسوُم: زمین پست ، دور از تابش آفتاب / گوراِسْکا: سوراخِ لانه‌ي وحوش / پیمِة: زمین / مَه‌شْت : پُر / اَ : من / پَه‌س: گوسفند

واژگان پهلوی اشكانی نيز در زبان سنگسری وجود داد. از جمله:شَه‌پ: جهش / گِةری: گردن / واش: گیاه ، علوفه / وَه‌رگ: برگ / واخت = وات: گفته / وَه‌ر: حصار ، محوطه / كُل : درخت رز، انگور 

همچنین پاره‌ای از واژه‌های سنگسری حکایت از اعتقادات زردشتي و اعمال ديني در قدیم دارد. از جمله:شِوی: پیراهن مقدس / سدره: شپیک / ستره: سدره یا همان پیرهن مقدس / زنافر: مقدار کم اهمیت = تنافور / فتات: کاملاً شسته شده = پاتیات : شستشوی همراه با اوراد یا تطهیر مذهبی 

محمد نوبخت محقق فرهنگ و زبان های باستان

انتهای پیام/

پایگاه خبری تحلیلی نیزوا شهرستان مهدیشهر

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید ( فیلدهای ستاره دار اجباری و بقیه فیلدها اختیاری می باشد )

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.
کد امنیتی
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.
کپی رایت


راهنمای خرید خودروی دست دوم
فرش کاشان
دکل منوپل
آخرین اخبار ایران و جهان
دانلود رایگان فیلم و نرم افزار
طراحی حرفه ای سایت
سامانه پیام کوتاه رایگان