پنجشنبه, 23 آذر 1396 - Thursday 14th December 2017

"سیزده تير مُ" سنتی ماندگار در بین مردم مهدیشهر

نسخه مناسب چاپارسال به دوستان
تیرگان جشنی به یادگار مانده از ایران باستان
"سیزده تير مُ" سنتی ماندگار در بین مردم مهدیشهر
سیزده تیرماه جشنی ملی به یادگار مانده از ایران باستان بوده که به فراموشی سپرده شده است ولی توسط عشایر ایل سنگسری و مردم مهدیشهر تا به امروز حفظ و ماندگار شده است.

به گزارش خبرنگار نیزوا، "تیرمُ" ماه تیر تقویم سنگسری است که دومين ماه فصل پاییز مي‌باشد و ماههاي آبان و آذر شمسی را دربر مي‌گيرد. تیرمُ از 10 آبان ماه شمسی شروع شده و تا 9 آذر به پايان مي‌رسد. در تقويم سنگسري هر روز آن نام خاصی دارد که هرگاه نام ماه و نام روز يكي شود، آن روز جشن است.

در این تقویم "تيرمُ" و روز 13 اين ماه كه روز تير نام دارد را "سیزده تير مُ" مي‌گويند و به مناسبت این تقارن نام ماه با روز جشنی تحت عنوان جشن تیرگان برگزار می شود  که باقی مانده از پنج جشن ایران باستان است که توسط مردم مهدیشهر حفظ شده است. 

"سیزده تير مُ"  که معادل 22 آبان ماه  شمسی می باشد و جشن تیرگان است مراسم ويژه خود را دارد که تهیه غذا با 13 نوع مواد مغضی به غیراز گوشت و برنج  از ویژگیهای این مراسم است.

در شب "سیزده تير مُ"  مردم در خانه بزرگان قوم جمع شده و از سوی میزبان  با پخت برنج مخصوص که در آن علاوه بر گوشت بره سنگسری که گوشتی ارگانیک ودر عین حال محصولی منحصر به فرد در بین دیگر محصولات پروتینی است به همراه  برنج تارم مازندران که طعم وعطر آن وصف ناپذیر است  به عنوان مواد اصلی این غذا و در کنارش سیزده مواد دیگر  شامل اسفناج، چغندر، زردک، کدو، سیب زمینی، آلو، به، هویج، عدس، لوبیا چِشم بُل بُلی، بادمجان، گوجه و کشمش را جداگانه می پزند و بعد از آبکش کردن برنج 13 مواد پخته شده را  به همراه برنج دم می کنند و شب هنگام که مهمانان حضور پیدا کردند میل می کنند.

در مراسم  شب "سیزده تير مُ"  بغیراز شام برنامه شب نشینی که شامل (آسنک گویی) بیان قصه های بومی محلی ، موسیقی وترانه های محلی با نواهای سنگسری و غیر آن و تفعل به حافظ و خواندن اشعاري حماسي فردوسي  ادامه می یابد.

یکی از ویژه گیهای این مراسم این است که هریک از اقوام برایش مشکلی پیش آمده باشد روز قبل به خدمت بزرگ خانواده می آید و مشکلات رابیان  می کند و بزرگ خانواده بدون بردن نام شخص مورد نظر از دیگران کمک می طلبد و هر کس به اندازه توانش به بزرگ خانواده کمک می کند و شخص مورد نظر  باز پرداخت را به او خواهد داد و به این صورت مشکلات خانواده ها  با حفظ کرامت انسانی محفوظ می ماند.

در فردای شب "سیزده تیرمُ" مراسم( لاله وٌ) در صبح با اجراي جوانان ونوجوانان  اجرا می شود. در این برنامه تعدادی از کوکان و نوجوانان ترکه هایی به دست می گیرند و در کوچه و خیابان حرکت می کنند و به هر کس که رسیدند با ترکه هایی که در دست دارند به آرامی بر تن عابرین می زنند و عابرین هم مشتاقانه می ایستند تا  ظربات ترکه ها را به نیت شفا برتن خود لمس کنند و اعتقاد دارند که تا یک سال از انواع مریضی ها  لاعلاج در امان خواهند بود.

"سیزده تیرمُ" و جشن تیرگان در تقویم های دیگر نقاط ایران    از این قرار است

در تقویم سیستان  بانام ( تیر روزه 13 )در سیزدهم فروردین شمسی که روز نخست کشت و کار  آنان نیز محسوب می شود  انجام می گیرد.

در تقویم ارامنه ایران با نام (تیرگان- دایگان) در سیزدهم ژانویه برابر با 23 و 24 دی ماه شمسی برگزار می شود.  

در تقویم خوارزم باستان با نام (چیری روچ – تیرروز ) در 13 مهر ماه شمسی برگزار می شود.

در تقویم طبری در مازندران با نام ( تیرما سیزه شو ) در 12 آ بان شمسی برگزار می شود. 

در تقویم دیلمی در گیلان هم با نام  (تیر جشن و گالشی جشن ) در 27 آبان برگزار می شود.

در تقویم سُغدیان باستان با نام (جشن تیرگان – عمس)  معادل  13 تیر شمسی برگزار می شد.  

آنچه که امروزه مشاهده می شود سیزده تیرماه جشنی ملی بوده که به فراموشی سپرده شده ولی توسط عشایر ایل سنگسری و مردم مهدیشهر حفظ و ماندگار شده است.

یدالله حاجی علیان

انتهای پیام/

پایگاه خبری تحلیلی نیزوا شهرستان مهدیشهر 

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید ( فیلدهای ستاره دار اجباری و بقیه فیلدها اختیاری می باشد )

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.
کد امنیتی
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.
کپی رایت